หน้าที่สร้างวัฒนธรรมองค์กร เป็นของใครกันแน่?

คำถามคลาสสิกเมื่อพูดถึงเรื่อง #การสร้างวัฒนธรรมองค์กร “สรุปแล้วใครต้องเป็นคนรับผิดชอบเรื่องนี้กันแน่?”

คำตอบที่เรามักจะได้ยิน “ก็ต้องเป็นหน้าที่ HR สิ” “มันเป็นหน้าที่ของทุกคนในบริษัท” หรือ “ผู้นำต้องเป็นคนเริ่มต้นก่อน” — ในความเป็นจริง.. การโยนความรับผิดชอบไปมาแบบนี้ คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้วัฒนธรรมองค์กรกลายเป็นเพียงคำขวัญสวยหรูที่ไม่มีอยู่จริง!

จากประสบการณ์ในฐานะที่ปรึกษาด้านวัฒนธรรมองค์กร เรา Brightside People พบว่าปัญหานี้มักเกิดจากการที่องค์กรยังไม่ได้เคลียร์บทบาทความรับผิดชอบ (Ownership) ให้ชัดเจน ซึ่งหากลองแบ่งโมเดลความเป็นเจ้าของออกเป็น 3 รูปแบบตามสถานการณ์จริง เราจะเห็นภาพชัดเจนขึ้นว่า องค์กรของคุณกำลังเดินไปถูกทาง หรือกำลังติดกับดักอะไรอยู่

① HR Owned:

สิ่งที่คิด: นี่คือกับดักที่พบบ่อยที่สุด ทุกคนคาดหวังให้ HR เป็นเจ้าภาพหลัก วางระบบและจัดกิจกรรมเพื่อขับเคลื่อนวัฒนธรรม

ความจริงที่เกิดขึ้น:
• วัฒนธรรมถูกขับเคลื่อนผ่านกิจกรรม (Culture as a program) เช่น การจัดทาวน์ฮอลล์ การทำเสื้อทีม หรือการจัด Workshop ค่านิยมองค์กร
• พนักงานจะมองด้วยความเคลือบแคลงใจ (High skepticism) และรู้สึกว่าเป็นเพียง “งานฝาก” จาก HR ที่พวกเขาต้องเข้าร่วมตามหน้าที่ สุดท้ายอิมแพกต์ต่อธุรกิจจะต่ำมาก เพราะในขณะที่ HR พยายามสร้างค่านิยมใหม่ แต่ฝั่ง Business กลับยังยอมทนกับพฤติกรรมเดิม ๆ ที่ขัดกับค่านิยมนั้น

② Everyone-Owned:

สิ่งที่คิด: คาดหวังให้ทุกคนมีส่วนร่วม (Inclusive) พนักงานทุกคนรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน

ความจริงที่เกิดขึ้น:
• หากบอกว่าทุกคนเป็นเจ้าของร่วมกัน แต่ไม่มีการระบุความรับผิดชอบที่ชัดเจน (No clear accountability) วัฒนธรรมนั้นจะกลายเป็นสิ่งว่างเปล่าทันที
• ถ้าทุกคนเป็นเจ้าของ แต่ไม่มีใครลุกขึ้นมานำ วัฒนธรรมองค์กรจะกลายเป็นแค่เสียงรบกวน (Noise) ไม่ใช่กลยุทธ์ (Strategy) สุดท้ายจะไม่มีใครยอมเปลี่ยนพฤติกรรมจริง ๆ เพราะคิดว่าไม่ใช่หน้าที่โดยตรงของตนเอง

③ Leader Owned:

สิ่งที่คิด: คาดหวังให้ผู้นำเป็นต้นแบบ (Role Model) คอยสะท้อนค่านิยมผ่านทุกการตัดสินใจ

ความจริงที่เกิดขึ้น:
• วัฒนธรรมแบบนี้จะมีความศักดิ์สิทธิ์และจริงใจ (Authentic) เพราะพนักงานเห็นต้นแบบจากข้างบน แต่ก็มีความเสี่ยงสูง (Risky)
• หากผู้นำทำตัวไม่ตรงกับค่านิยมที่ประกาศ หรือผู้นำแต่ละแผนกเดินไปคนละทิศละทาง วัฒนธรรมองค์กรก็จะกลายเป็นพิษ (Toxic) ทันที

สูตรสำเร็จที่แท้จริง: สานพลัง 3 ประสาน

วัฒนธรรมองค์กร จะขับเคลื่อนธุรกิจและสร้างความสำเร็จได้จริง ก็ต่อเมื่อองค์กรสามารถผสานบทบาทของทั้ง 3 ส่วนได้อย่างลงตัว: Culture thrives when leaders own it, HR enables it, and people live it. (วัฒนธรรมองค์กรจะเติบโตอย่างทรงพลัง เมื่อผู้นำเป็นเจ้าของ HR เป็นผู้สนับสนุน และพนักงานทุกคนใช้ชีวิตอยู่กับมันจริง ๆ)

• ผู้นำ (Leaders) ต้อง Own: เป็นผู้กำหนดทิศทาง เป็นแบบอย่าง และกล้าตัดสินใจบนฐานของค่านิยมองค์กร
• HR ต้อง Enable: เป็นผู้ออกแบบระบบ โครงสร้าง นโยบาย และเครื่องมือหลังบ้าน เพื่อเอื้อให้ค่านิยมเหล่านั้นเกิดขึ้นได้ง่ายและวัดผลได้จริง
• พนักงาน (People) ต้อง Live: เป็นผู้ลงมือปฏิบัติและเปลี่ยนค่านิยมให้กลายเป็นพฤติกรรมในชีวิตการทำงานวันต่อวัน

A Cup of Culture
────
ที่ปรึกษาด้านวัฒนธรรมองค์กร
CompanyCulture
CorporateCulture
.
.